Hoe bepaal je de optimale verkoopstrategie voor schaarse capaciteit in een energiemarkt die voortdurend verandert? En hoe weet je of je de maximale waarde uit die capaciteit haalt?
Voor BritNed is dat een strategisch vraagstuk. Via veilingen bepaalt het bedrijf hoe de capaciteit van de elektriciteitsverbinding tussen het Verenigd Koninkrijk en Nederland op de markt wordt aangeboden. CQM ontwikkelde het bestaande SPLIT-model verder, zodat BritNed beter inzicht krijgt in de waarde van verschillende verkoopstrategieën en beslissingen nog sterker kan onderbouwen met data.
De elektriciteitsverbinding van BritNed is 260 kilometer lang en transporteert al meer dan vijftien jaar elektriciteit tussen het Verenigd Koninkrijk en Nederland. Met een capaciteit van 1.000 megawatt voorziet de verbinding ongeveer twee miljoen huishoudens van stroom. BritNed is een joint venture van National Grid in het Verenigd Koninkrijk en TenneT in Nederland. Beide partijen delen de opbrengsten van de interconnector.
"Wij kopen of verkopen zelf geen elektriciteit," vertelt Jon Cole, Customer and Markets Manager bij BritNed (foto). "Wij beheren de kabel en verkopen transportcapaciteit aan energiehandelaren, zodat zij elektriciteit kunnen verhandelen."
De energiemarkt waarin BritNed opereert is dynamisch en wordt sterk beïnvloed door externe factoren, zoals weersomstandigheden en prijsverschillen tussen landen.
"Op een winderige dag in het Verenigd Koninkrijk wordt bijvoorbeeld veel windenergie opgewekt en geëxporteerd naar Nederland," zegt Cole. "Maar in de zomer, wanneer Nederland juist veel zonne-energie produceert, kan de stroomrichting precies andersom zijn."
De juiste productmix
Energiehandelaren willen elektriciteit zo goedkoop mogelijk inkopen. Voor BritNed ligt de uitdaging juist in het optimaal vermarkten van de beschikbare transportcapaciteit. Dat gebeurt via een veilingproces waarin gedurende het jaar verschillende producten worden aangeboden, met uiteenlopende volumes en looptijden.
Cole licht toe: "We stellen die productmix zelf samen op basis van onze verwachtingen over de vraag en de waarde van de verschillende producten. Daarbij bieden we onder andere jaar-, kwartaal- en maandproducten aan, maar ook day-aheadproducten. Die laatste zijn populair omdat handelaren dichter op de leveringsdatum meer zekerheid hebben over de elektriciteitsprijzen."
Het bepalen van de juiste productmix is complex. Niet alleen door de dynamiek van de markt, maar ook omdat het lastig is om achteraf vast te stellen hoe goed een gekozen strategie daadwerkelijk heeft gepresteerd. Zonder inzicht in het theoretische optimum blijft onduidelijk of er waarde is misgelopen en waar verbeteringen mogelijk zijn.
Op de foto, van links naar rechts: Rutger van Beek en Joost van Sambeeck (CQM) met Fatima Kheiri (BritNed). Alle drie maakten zij deel uit van het projectteam dat werkte aan de verdere ontwikkeling van SPLIT.
SPLIT
De keuze voor de juiste productmix is voor BritNed strategisch belangrijk. Zij bepaalt immers de balans tussen opbrengst en zekerheid. Langlopende producten, zoals jaar- en kwartaalcontracten, worden veel eerder verkocht en zorgen daardoor voor voorspelbare inkomsten.
Om deze keuzes te ondersteunen ontwikkelde BritNed jaren geleden het SPLIT-model. Dit model combineert prijsverwachtingen met de operationele randvoorwaarden van BritNed en berekent hoe de beschikbare capaciteit optimaal over de verschillende producten kan worden verdeeld.
Cole: "Het model berekent voor ieder producttype de verwachte waarde en bepaalt hoe we onze capaciteit moeten verdelen en op welk moment we welke producten aanbieden. Het resultaat is een veilingkalender die, op basis van de beschikbare informatie, de verwachte opbrengst maximaliseert.
Het model was echter weinig gebruiksvriendelijk en gebouwd in Matlab, een programmeertaal waar binnen onze organisatie nog maar één persoon mee kon werken. Dat maakte ons kwetsbaar. Bovendien was het lastig om snel scenario's door te rekenen en beslissingen goed te onderbouwen. Daarom vroegen we CQM om het model te beoordelen."
Doorontwikkeling van SPLIT
"De eerste vraag van BritNed was om het bestaande SPLIT-model van Matlab naar Python over te zetten," vertelt Arno van den Eijnden, Senior Consultant bij CQM. "Daardoor werd het model minder afhankelijk van één specialist en toegankelijker voor de hele organisatie. Vervolgens hebben we SPLIT stap voor stap verder ontwikkeld, onder meer met een gebruiksvriendelijke interface en de mogelijkheid om veel sneller scenario's door te rekenen. Zo groeide het uit van een specialistisch rekenmodel tot een praktisch beslissingsondersteunend systeem."
BritNed en CQM werkten tijdens deze ontwikkelfase samen op basis van een vaste maandelijkse vergoeding. Daardoor was er voldoende flexibiliteit om nieuwe inzichten direct mee te nemen en steeds te investeren in de verbeteringen die de meeste waarde opleverden.
Belangrijkste verbeteringen
De doorontwikkeling liep van het voorjaar van 2024 tot medio 2025. In die periode zijn de belangrijkste verbeteringen gerealiseerd.
Van den Eijnden: "Dankzij de nieuwe gebruikersinterface en instelbare parameters kunnen planners bij BritNed nu veel eenvoudiger verschillende productportfolio's met elkaar vergelijken. Daarnaast hebben we het model naar de cloud gemigreerd, zodat het overal toegankelijk is.
Scenarioanalyses die vroeger uren kostten, zijn nu binnen enkele minuten beschikbaar doordat veel handmatig werk is geautomatiseerd. Daarmee is ook de kans op menselijke fouten aanzienlijk kleiner geworden."
Op de foto: Data Analyst Fatima Kheiri (BritNed) bij een doorsnede van de onderzeese hoogspanningskabel die Nederland en Groot-Brittannië met elkaar verbindt.
Betere beslissingen
Voor Jon Cole is de belangrijkste verbetering dat SPLIT nu niet alleen vooruitkijkt, maar ook terugblikt.
"Het vernieuwde model bestaat uit twee onderdelen: pre-auction en post-auction. Het pre-auctionmodel bepaalt iedere maand de optimale productmix voor de komende veiling.
Na afloop analyseert het post-auctionmodel wat onder optimale omstandigheden mogelijk was geweest. Zo zien we niet alleen wat we daadwerkelijk hebben gerealiseerd, maar ook wat theoretisch haalbaar was. Daardoor wordt direct zichtbaar waar we waarde hebben laten liggen en welke beslissingen extra aandacht verdienen. Dat geeft ons een heel concreet beeld van onze prestaties, niet alleen voor één veiling, maar over een heel jaar. Voor 2025 bleek dat we ongeveer 70% van het theoretische optimum hebben gerealiseerd.
Die inzichten vertalen zich direct naar betere beslissingen. Een belangrijke conclusie was bijvoorbeeld dat we minder capaciteit via jaarproducten en juist meer via kwartaalproducten moesten verkopen. Die wijziging hebben we direct doorgevoerd en we zien nu al het effect op onze resultaten. Daarnaast is het vernieuwde SPLIT-model uitgegroeid tot een belangrijk hulpmiddel voor strategische analyses en rapportages aan het management en de Board. We kunnen onze keuzes nu veel beter onderbouwen en de effecten ervan inzichtelijk maken. Waar ervaring en intuïtie vroeger een grote rol speelden, beschikken we nu over een stevige datagedreven basis."
Ook de snelheid en betrouwbaarheid van de besluitvorming zijn sterk verbeterd. Scenario's die voorheen uren rekentijd vroegen, zijn nu binnen enkele minuten beschikbaar.
Het vernieuwde SPLIT-model helpt BritNed daarmee bij een cruciale strategische vraag: welke productmix levert onder de huidige marktomstandigheden de hoogste opbrengst op? Waar beslissingen voorheen grotendeels op ervaring waren gebaseerd, is er nu een datagedreven fundament dat inzicht geeft in prestaties, verbeterpotentieel en concrete vervolgstappen.
"Gewoon heel erg goed"
De grootste verbeteringen aan SPLIT zijn inmiddels gerealiseerd. Daarom is het project overgegaan in een reguliere supportovereenkomst.
Ook Jon Cole kijkt met veel tevredenheid terug op de samenwerking:
"Ik ben enorm onder de indruk van CQM. Ze brengen ontzettend veel kennis, ideeën, inlevingsvermogen en professionaliteit mee. Gewoon heel erg goed."
Ook betere strategische beslissingen nemen met data?
Benieuwd hoe data en optimalisatie jouw organisatie kunnen helpen om betere beslissingen te nemen? We denken graag met je mee.
Neem contact op met Arno, Joost of Rutger.
Wil je daarnaast op de hoogte blijven van het laatste nieuws van CQM, volg ons op LinkedIn of meld je aan voor onze digitale nieuwsbrief.
