04/06/2026
Scholen beschikken over steeds meer data rondom leerlingaanwezigheid en verzuim.
Maar welke vragen kun je daar eigenlijk mee beantwoorden - en welke niet?
Die vraag stond centraal in School InSight: een samenwerkingsproject van onder meer Brainport Development, Brainport voor Elkaar, Berkenschutse, Tilburg University, RSV PVO en verschillende scholen in de regio. Ook partijen als ASML en de gemeente Eindhoven waren betrokken bij klankbordsessies en de eindpresentatie.
Namens CQM werkte Heleen Muijlwijk mee aan het project en presenteerde zij de eerste inzichten tijdens de Social Innovation Talks van Brainport voor Elkaar op de High Tech Campus Eindhoven.
De aanleiding was herkenbaar: scholen beschikken over veel data, maar missen vaak inzicht, structuur en concrete handvatten. De vraag vanuit het veld leek daarom aanvankelijk vrij praktisch: “Kunnen we hier niet gewoon een dashboard voor bouwen?”
Eerst begrijpen welke vraag je probeert te beantwoorden
In de praktijk bleek het vraagstuk complexer.
Want welke vragen probeer je eigenlijk te beantwoorden?
- Wil je patronen herkennen?
- Verzuim voorspellen?
- De effectiviteit van interventies, zoals mentorgesprekken, evalueren?
- Of vooral het gesprek, met leerling of maatschappelijk, beter voeren?
Voor elk type vraag is andere informatie nodig. Soms data per leerling, soms data over langere tijd, soms juist context die je misschien niet eens wilt vastleggen vanwege privacy of ethische afwegingen.
“Er bestaat geen one-dashboard-fits-all oplossing,” vertelt Heleen. “Dit project laat mooi zien dat data vaak slechts het topje van de ijsberg is. Het laat zeker iets zien, maar er ligt altijd een verhaal onder. En daarom moet je blijven luisteren, kijken en doorvragen.”
Daarnaast bleek ook de kwaliteit en interpretatie van data een belangrijk thema. Afwezigheidsregistraties bevatten bijvoorbeeld vaak ruis, simpelweg omdat docenten in de dagelijkse praktijk andere prioriteiten hebben dan perfecte registratie. En zodra voorspellingen een rol gaan spelen, ontstaan ook vragen over privacy, ethiek en mogelijke profilering.
Data als hulpmiddel, niet als eindantwoord
Binnen het project onderzocht CQM samen met scholen welke vragen daadwerkelijk met data te beantwoorden zijn.
Sommige inzichten bleken relatief goed te onderbouwen:
- Verschillen tussen leerjaren;
- Verbanden tussen ’huiswerk vergeten’ en afwezigheid;
- Patronen rondom cijfers en aanwezigheid.
Maar andere vragen vroegen vooral om menselijke interpretatie en gesprek:
- Wanneer wordt afwezigheid problematisch?
- Welke rol spelen ouders, docenten en zorgteams?
- En hoe voorkom je dat voorspellingen leiden tot onbedoelde profilering?
Juist die nuance maakte het project waardevol. Niet alles wat meetbaar is, hoeft automatisch sturend te worden.
Tegelijkertijd liet het project zien dat data wél degelijk helpt om verder te kijken dan anekdotische signalen. Door patronen zichtbaar te maken ontstaat meer onderbouwing voor gesprekken, interventies en beleidskeuzes.
Samenwerking tussen onderwijs, wetenschap en bedrijfsleven
Brainport voor Elkaar vroeg CQM om tijdens de Social Innovation Talks de inzichten uit het project te delen als voorbeeld van wat voor moois er ontstaat als bedrijfsleven en de publieke sector aan elkaar gekoppeld worden. En specifiek, hoe onze analytische expertise kan bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken.
Tijdens hetzelfde evenement vond ook de Social Innovation Hackathon van Brainport Eindhoven plaats, waar tech- en datatalent uit bedrijven en onderwijs samenwerkten aan maatschappelijke vraagstukken uit de regio.
Vanuit de 1%-pledge van CQM namen twee CQM’ers deel in verschillende multidisciplinaire teams. Ook daar stond de combinatie van analyse, samenwerking en praktische toepasbaarheid centraal.
Eén collega werkte samen met Archipel aan het vraagstuk ‘juiste zorg, juiste plek’: hoe zorgvragen sneller en beter gekoppeld kunnen worden aan passende zorgcapaciteit. Daarbij ontstonden ideeën rondom filtering, regionale afstemming en beter inzicht in zorgaanvragen en beschikbaarheid.
Een andere collega werkte aan een vraagstuk van Super Sociaal in Helmond, een supermarktformule voor huishoudens met een laag inkomen. Het team ontwikkelde een interactieve kaart op basis van CBS-data en gegevens van Super Sociaal, waarmee per buurt zichtbaar werd hoeveel mensen gebruikmaken van de ondersteuning ten opzichte van het aantal huishoudens dat daarvoor in aanmerking komt.
In beide teams bleek de grootste waarde uiteindelijk niet alleen in dashboards of analyses te zitten, maar juist in het structureren van het vraagstuk, het verbeteren van processen en het verbinden van verschillende perspectieven. Bij Super Sociaal ontstond tijdens de hackathon bijvoorbeeld direct een concreet perspectief op centralisatie van data en het verminderen van dubbele registraties.
De rol van datagedreven inzichten in maatschappelijke vraagstukken
Voor CQM laat het project zien dat wiskundige optimalisatie, statistiek en domeinkennis niet alleen relevant zijn in industrie of logistiek, maar ook waardevol zijn bij maatschappelijke vraagstukken waarin nuance, samenwerking en het menselijke verhaal minstens zo belangrijk zijn als de analyse zelf.
Juist daar ziet CQM de kracht van analytische expertise en data: soms om daadwerkelijk antwoorden te vinden, maar vaak als hulpmiddel om betere gesprekken te faciliteren en beter te begrijpen waarop je kunt sturen.
En juist bij maatschappelijke vraagstukken ontstaat waarde niet door méér data alleen, maar door data zorgvuldig te verbinden aan de verhalen achter de data en de verschillende belangen.
Meer weten over sociale innovatie en de rol van data bij maatschappelijke vraagstukken?
Neem contact op met Heleen Muijlwijk. Zij vertelt graag meer over de inzichten uit School InSight en hoe analytische expertise kan bijdragen aan maatschappelijke uitdagingen.
Op zoek naar een spreker voor jouw evenement, kennissessie of inspiratiedag?
Bekijk onze sprekerspagina en ontdek hoe CQM complexe vraagstukken vertaalt naar praktische inzichten voor bestuurders, professionals en organisaties.
Header image by: Tyli Jura, Pixabay.
